Toplički ustanak – jedini u Prvom svetskom ratu

0

Toplički ustanak 1917. godine je bio srpski ustanak protiv bugarske i austrougarske okupacije za vreme Prvog svetskog rata. To je jedini „ustanak iza frontova“, odnosno jedini ustanak u nekoj državi okupiranoj od Centralnih sila tokom celog Prvog svetskog rata.

Trajao je od 21. februara do 25. marta 1917. godine. Ustanička vojska od petnaestak hiljada boraca sručila se u rano proleće sa planina u ravnice i zarobila oko hiljadu bugarskih vojnika i oslobodila veliki deo južne Srbije. Najveće borbe su vođene u dolini južne Morave, na Kopaoniku i na severu Kosova.

Opštim narodnim ustankom stvorena je takozvana „TOPLIČKA SLOBODNA REPUBLIKA“, koja je trajala mesec dana. Obuhvatala je teritoriju Toplice, Jablanice, Jastrepca, istočnih i srednjih predela Kopaonika.

Ofanzivom centralnih sila i strahovitom odmazdom u proleće 1917. godine „Toplička država“ je slomljena. U samom okrugu do temelja je uništeno pedeset pet sela.
U jesen iste godine Toplički ustanak je konačno ugušen u krvi. Okupatorski vojnici, najviše bugarski, ubijali su ne samo poslednje učesnike pobune, nego i žene, decu, starce.

Spomenik palim Topličanima u ratovima 1912-1918 i u narodnom ustanku 1917. godine nalazi se u centru Prokuplja.

Izvor: Историја Срба