Iz istorije Kuršumlije: Oslobođenje od Turaka – prvi deo

0

Narod slobodarske Toplice i ustaničke Kosanice robovao je pod turskom vlašću 424 godine. Kada je obnovljena Kneževina Srbija ojačala, objavila je rat Turskoj 30. juna 1876. godine. Bio je to početak prvog srpsko-turskog rata u kome su vojne operacije srpskih kneževina, Srbije i Crne Gore, trajale četiri meseca, u cilju dovršenja oslobođenja i srpskog ujedinjenja.

Iz pravca Kruševca jedan odred srpske vojske, nadirući preko Jankove klisure i Blaca, zauzeo je nekoliko podjastrebačkih sela (Čučale, Sibnica i Džepnica), i noću 24. septembra 1876. godine (po starom kalendaru), stigao do Kuršumlije. Srpski vojnici su zauzeli povoljne položaje, ali su naišli na jak otpor Turaka, pa su morali da se povuku u pravcu sela Sagonjeva i Crne čuke.

Tada su spaljena sela Igrište i Nevada kod Kuršumlije. ”Dva srpska bataljona nisu uspela da zauzmu selo Grgure, kod Blaca, koje je bilo jako utvrđeno i branjeno bataljonom redovne turske vojske” (Božidar Đevori, ”Nemi-ri na srpsko-turskoj granici na Prepo-lcu u 19. veku”).

U Kuršumliji i na okolnim visovima, krajem 1877. i početkom 1878. godine, vodila se teška i krvava borba za oslobođenje i ovog dela srpske zemlje. Tokom avgusta i septembra 1876. godine Kruševački odred nije uspeo da prodre u pravcu Blaca i Kuršumlije , a operacije srpske vojske u Drugom srpsko-turskom ratu započete su 15. decembra 1877. godine. General Lešjanin je naredio Ibarskoj diviziji da zauzme Kuršumliju i strateške tačke – Samokovo i Prepolac. Inače, ova divizija je 19. decembra zauzela grad Prokuplje, zatim Mramor i mostove kod sela Čečine, čime je presekla veze turskog garnizona u Nišu sa Prištinom, Leskovcem i Vranjem.

U sastavu Ibarske divizije, pod komandom pukovnika Stevana Biničkog, nalazio se i Kuršumlijski odred, formiran posle oslobođenja Prokuplja. Posle žestokih borbi prsa u prsa, koje su trajale dva dana, jedinice Ibarske divizije su oslobodile Kuršumliju 25. decembra 1877. godine i zauzele Samokovo, ali samo prve položaje Turaka i Arbanasa. U izveštaju Vrhovnoj komandi štab Ibarske divizije ovako opisuje borbe za oslobođenje Kuršumlije:

”Sada nasta čas užasne i strašne borbe i seče, bajonet na kundak, jatagan i nož igrahu najveću ulogu, ali baš u to vreme Studenički bataljon pojavljuje se Turcima sa strane i poduhvataše ih s boka i s leđa, i posle gušenja, koje trajaše već čitav sahat, Turci beže, beže u najvećem neredu i strmoglavice jure na drugu stranu, preko Toplice i Banjske reke, ostavljajući svoja utvrđenja na Mikuljanskom visu i ona na prokupljanskom putu…”

U međuvremenu, Turci su izvršili novu, dodatnu mobilizaciju svojih snaga na prostoru Stare Srbije, u nameri da ponovo zauzmu Kuršumliju i Toplicu. Trećeg, šestog i osmog januara 1878. godine Ibarska divizija je vodila žestoke borbe s Turcima, čije su jedinice nadolazile iz pravca Prištine.

U Kosanicu je stiglo oko 6.000 vojnika pod komandom Hafis-paše, komandanta iz Novog Pazara. U odbrani Kuršumlije tada su učestvovali Studenički, Trnavski i Karanovački bataljon. U podnožju Samokova je junački poginuo komandant Studeničkog bataljona poručnik Sima Petrović, rodom iz Grocke, čije je telo, bez glave, sahranjeno pored crkve Svetog Nikole u Kuršumliji: više o tome možete pročitati u priči: Grobnica u porti crkve sv. Nikole u Kuršumliji).

Drugi deo priče o oslobađanju Kuršumlije od Turaka možete pročitati OVDE

(Autor: Radoljub Gligorijević, izvodi iz knjuge “U prestonici vojvode Mrkše” koju možete poručiti na br telefona: 027 383 – 469)

Napiši komentar

Komentare koji sadrže osvrte na nečiju ličnost i privatan život, kao i bilo kakvu pretnju, uvredu, nepristojan rečnik, govor mržnje, rasne i nacionalne uvrede ili bilo kakav nezakonit sadržaj – Top Novosti neće objavljivati. Molimo vas da se u komentarima držite teme teksta. Istovremeno, redakcija Top Novosti zadržava pravo da – ukoliko ih proceni kao neumesne – skrati Mišljenja iznešena u komentarima su privatno mišljenje autora komentara i ne odražavaju stavove redakcije Top Novosti već se smatraju stavom čitalaca. Smatra se da ste slanjem komentara potvrdili saglasnost sa gore navedenim pravilima.
Please enter your comment!
Please enter your name here