Iz istorije Kuršumlije: Kako je nastao Ad Fines – Današnja Kuršumlija

1

Grad Kuršumlija leži na temeljima rimskih građevina. Prilikom izgradnje industrijskih, stambenih, školskih, komunalnih i drugih objekata otkriveni su tragovi rimskih zidina. Pronađeni su, pored ostalog, ostaci rimskog vodovoda, miljokaz i novac rimskih careva Lucija Domicija Aurelijana (oko 215-275 godine) i Epidamnosa.

Naselje na ušću Banjske u Toplicu razvilo se u doba Rimljana, najverovatnije u drugom veku. Nastalo je u blizini kastela, vojničkog utvrđenja, na trgovačkom putu Niš – Lješ. ”Rimski car Aleksandar Sever dao je vojnicima zemlju i dozvolio im da stanuju van logora i da se žene. Tada niču njihova naselja” (Sima Marinković, ”Toplica naš kraj”, str. 51.). Rimski naziv naselja bio je Ad Fines (granica, krajnja stanica, krajište), što zna-či na kraju ondašnjih provincija Dalmacije i Mezije.

Prilikom izgradnje kupatila u Kuršumlijskoj Banji pronađene su opeke i zidine drevnih građevina, zatim srebrni novac imperatora Filipa (241-249), rimski nadgrobni spomenik i drugi predmeti iz tih vremena, kada su ne samo legionari i vojnici vidali rane, već su ovo prirodno lečilište koristili i državnici tog vremena za leče-nje, oporavak i odmor.

Na jednom nadgrobnom rimskom spomeniku, od sivog tufa, (vr-sta vulkanske stene), čije je nalazište otkriveno prilikom zidanja novog kupatila, na latinskom jeziku piše: ”Nymphis salutaribus – Gat-(t)ius Cele (r) p)ontifex c)um L)ucilla coninge (et) Lucis et Sexto filliis”.

”Nimfama vidaricama (posvećuje) Katijus Celer, pontifeks, sa ženom Lucilom i sinovima Lucijom i Sekstom.”

Spomen-ploču je postavio visoki rimski sveštenik pontifeks Katijus Celer, koji je u Kuršumlijskoj Banji boravio, najverovatnije s porodicom, i u ovom lečilištu ozdravio. On se ovim zahvaljuje ni-mfama, vilama – vidaricama (nympha, na grčkom jeziku znači žensko božanstvo, vila), koje su u rimskoj mitologiji predstavljale bića koja donose zdravlje, leče ljude od različitih bolesti i oboljenja i čuvaju lekovite izvore vode.

To navodi na zaključak da je Kuršumlijska Banja u vreme Rimljana korišćena kao lečilište i da su njoj boravili i tu sebi lek našli ugledni Rimljani i ondašnji crkveni velikodostojnici.

Nije, međutim, poznato kako se ova naseobina zvala pre dolaska Slovena u sedmom veku i u doba Vizantije. Naišavši na izvore tople vode, Sloveni, čvrsto rešeni da ovde osnuju svoje novo stanište, čitavu oblast nazvaše Toplice.

Pod tim nazivom Kuršumlija se prvi put u pisanim dokumentima po-minje u povelji vizantijskog cara Vasilija Drugog (976-1025). Tom poveljom (car Vasilije je izdao tri povelje kojima potvrđuje prava i granice Ohridske arhiepiskopije), iz 1019/1020. godine, posle sloma velikog Samuilovog carstva, Vasilije je ”ozakonio zatečeno stanje i odredio opseg i pravila nove Ohridske arhiepikopije”, u čijem se sastavu nalazila Toplica.

Pročitajte i Iz istorije Kuršumlije: Kraljevski dvorci u kuršumlijskom kraju i Grobnica u porti crkve sv. Nikole u Kuršumliji

(Autor: Radoljub Gligorijević, izvodi iz knjuge “U prestonici vojvode Mrkše” koju možete poručiti na br telefona: 027 383 – 469)

Više iz Istorije Kuršumlije pročitajte OVDE

1 KOMENTAR

  1. Inače, ime Kuršumlijske banje u to vreme je bilo AQUA BASS(…) Zbog oštećenja spomenika ime nije pročitano do kraja. U banji se nalazilo i groblje rimskih vojnika a jedan od ostataka nadgrobne ploče možete pogledati na kafani “KAPIJA” kod OŠ Drinka Pavlović




    0



    0

Napiši komentar

Komentare koji sadrže osvrte na nečiju ličnost i privatan život, kao i bilo kakvu pretnju, uvredu, nepristojan rečnik, govor mržnje, rasne i nacionalne uvrede ili bilo kakav nezakonit sadržaj – Top Novosti neće objavljivati. Molimo vas da se u komentarima držite teme teksta. Istovremeno, redakcija Top Novosti zadržava pravo da – ukoliko ih proceni kao neumesne – skrati Mišljenja iznešena u komentarima su privatno mišljenje autora komentara i ne odražavaju stavove redakcije Top Novosti već se smatraju stavom čitalaca. Smatra se da ste slanjem komentara potvrdili saglasnost sa gore navedenim pravilima.
Please enter your comment!
Please enter your name here