Zlato u kuršumlijskom kraju – istina ili legenda?

3

Najnovijim geološkim istraživanjima na području opštine Kuršumlija, na istočnoj padini Kopaonika, otkrivena su tri velika nalazišta bazalta, koji u mnogo čemu može da zameni metal. Istovremeno, u ovom kraju postoje neistražena nalazišta zlata i plemenitog metala koja mogu ovaj kraj pretvoriti u pravi eldorado.

Na lokacijama Vrelo, Krkina čuka i Ugljarski krš, u svetu veoma retkih i traženih vrsta nemetala, procenjuje se, ima oko 15 miliona tona, što je sasvim dovoljno za višegodišnju eksploataciju.

– Na kuršumlijskoj strani Kopaonika – objašnjava inženjer rudarstva Nikodin Gilić, rodom iz sela Mrče, koji godinama istražuje rudno blago na području Kopaonika – rudarstvo je nekada, naročito u srednjem veku, bilo veoma razvijeno.  U doba kralja Milutina i cara Dušana na Kopaoniku je ruda vađena iz 18 rudnika, pa su ovamo dolazili rudari iz Nemačke, Poljske i drugih evropski zemalja da kopaju rudu, unosan posao u to doba Srbije. O tome svedoči i hram Svetog Mine u Štavi, posvećen kralju Stevanu Dečanskom, inače, zaštitniku kopaoničkih rudara, i tragovi mnogobrojnih rudarskih radova.

U arhivskim dokumentima se navodi da je ovde ruda vađena do 1520. godine. Dolaskom Turaka ta delatnost, najčešće zanimanje ljudi u kopaoničkim selima i zaseocima, postepeno zamire, jer su Turci bili više zainteresovani za trgovinu, nego za proizvodnju i eksploataciju rudnog blaga.

”Konačnim osvajanjem desne vodopađe područja Gornjeg Ibra, Turci su naneli samrtnički udarac rudarskim naseljima i učinili potpun prevrat i kraj svekolikom dotadašnjem razvitku njegovu.” Tada ”zaspusteše znatni trgovi i rudarska naselja”.

Prema kazivanju Borivoja Stevića (1940) iz Štave (zaseok Miočiće), posle turskih osvajnja Toplice i rudarskih krajeva na Kopaoniku juna 1455. godine, za rudarstvo, rudnike i rudare kopaoničkih rudokopa nastali su teški dani. Opustela su rudarska okna i naselja kamarata, zarasli su rudnički putevi i potpuno zamro život u kolonijama kopača rude srebra, zlata i drugih metala i nemetala.

Kopaonički rudari, koji su odlučili da žive u ovom kraju, mada je vićina otišla u druga mesta ili su porobljeni, ostali su bez posla i sredstava za život, pa su bili prinuđeni da rade na imanjima meštana, koji su se bavili zemljoradnjom i stočarstvom.

”Moj deda Smiljko, inače, proslavljeni ratnik, pričao mi je da je i u zaselku Miočiće bilo čifčija, koji su radili na imanjima ondašnjih familija, pa i na posedu mojih predaka (čitluk, turska reč, u prevodu poljsko imanje, vrsta feudalnog poseda koji obrađuje gospodar, sam ili preko čifčija, zemljoradnika, težaka). Čifčije su obavljale svakodnevne seoske poslove – radili su u polju, na njivi, u bašti i voćnjaku i čuvali stada. Od toga su živeli i opstali” – seća se Borisav Stević, dugogodišnji radnik u mesnoj kancelariji u Lukovu, sada penzioner.

Inače, posle turskog porobljavanja Toplice 1454. godine i kopaoničkih pre-dela 1455. godine, ”Zaplanina (rudnik) pripadala je kadiluku Kuršumlija, u sandžaku Aladža-Hisara (Kruševac). Nekoliko vekova potom počinje obnova kopaoničkih rudokopa, a takođe i sistematska geološka istraživanja. Na teritoriji kuršumlijske opštine utvrđeno je postojanje rude gvožđa, olova, nikla, cinka, azbesta, bakra, antimona, andezita, tufa, ali i zlata i srebra.

Nastavak ove priče možete pročitati OVDE

(Autor: Radoljub Gligorijević, izvodi iz knjuge “U prestonici vojvode Mrkše” koju možete poručiti na br telefona: 027 383 – 469)

3 KOMENTARA

Napiši komentar

Komentare koji sadrže osvrte na nečiju ličnost i privatan život, kao i bilo kakvu pretnju, uvredu, nepristojan rečnik, govor mržnje, rasne i nacionalne uvrede ili bilo kakav nezakonit sadržaj – Top Novosti neće objavljivati. Molimo vas da se u komentarima držite teme teksta. Istovremeno, redakcija Top Novosti zadržava pravo da – ukoliko ih proceni kao neumesne – skrati Mišljenja iznešena u komentarima su privatno mišljenje autora komentara i ne odražavaju stavove redakcije Top Novosti već se smatraju stavom čitalaca. Smatra se da ste slanjem komentara potvrdili saglasnost sa gore navedenim pravilima.
Please enter your comment!
Please enter your name here